W 2025 roku w polskim prawie pracy nastąpi istotna zmiana dotycząca uprawnień rodzicielskich. Ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1871) wprowadzono nowy rodzaj urlopu rodzicielskiego, znany jako uzupełniający urlop macierzyński. Rozwiązanie to ma na celu wsparcie rodziców dzieci przedwcześnie urodzonych oraz dzieci hospitalizowanych po urodzeniu.
Co to jest uzupełniający urlop macierzyński?
Uzupełniający urlop macierzyński to dodatkowy urlop przysługujący pracownicom oraz pracownikom – ojcom wychowującym dziecko – w przypadkach wymagających szczególnej opieki nad noworodkiem. Jest on przyznawany w zależności od okoliczności narodzin dziecka oraz jego stanu zdrowia.
Kiedy przysługuje uzupełniający urlop macierzyński?
Ustawa przewiduje trzy scenariusze, w których rodzice mogą skorzystać z tego urlopu:
- Narodziny przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub dziecko z masą urodzeniową nie większą niż 1.000 g: – Przysługuje tydzień uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15. tygodnia po porodzie.
- Narodziny po ukończeniu 28. tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży (dziecko z masą urodzeniową powyżej 1.000 g): – Przysługuje tydzień uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 8. tygodnia po porodzie.
- Narodziny po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i pobyt w szpitalu wynoszący co najmniej 2 kolejne dni: – Urlop jest przyznawany za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.
Jak oblicza się wymiar urlopu?
Przy ustalaniu wymiaru uzupełniającego urlopu macierzyńskiego brane są pod uwagę:
- Masa urodzeniowa dziecka o najniższej wadze w przypadku narodzin wieloraczków.
- Najdłuższy okres hospitalizacji wśród dzieci urodzonych podczas tego samego porodu.
- Pobyt dziecka w szpitalu do upływu odpowiednio 8. lub 15. tygodnia – okresy te są sumowane, a niepełne tygodnie zaokrąglane w górę do pełnego tygodnia.
Procedura składania wniosku
Aby skorzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, należy złożyć wniosek w formie papierowej lub elektronicznej. Termin składania wniosku to minimum 21 dni przed zakończeniem podstawowego urlopu macierzyńskiego. Pracodawca jest zobowiązany do uwzględnienia takiego wniosku.
W przypadku, gdy pracownik korzysta już z podstawowego urlopu macierzyńskiego w dniu wejścia w życie nowych przepisów, może on złożyć wniosek najpóźniej w ostatnim dniu tego urlopu.
Ochrona zatrudnienia
Rodzice korzystający z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego są objęci szczególną ochroną zatrudnienia. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie korzystania z tego urlopu, co jest analogiczne do ochrony przy podstawowym urlopie macierzyńskim, rodzicielskim czy ojcowskim.
Wynagrodzenie podczas urlopu
Za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przysługuje miesięczny zasiłek macierzyński wynoszący 100% podstawy wymiaru. Jest to istotne wsparcie finansowe dla rodzin, które muszą zmierzyć się z trudnymi okolicznościami narodzin i opieki nad dzieckiem.
Wpływ na życie rodzinne
Nowe przepisy mają na celu poprawę sytuacji życiowej rodziców w trudnych momentach związanych z przedwczesnym porodem lub hospitalizacją dziecka. Dodatkowy urlop pozwala na skoordynowanie opieki nad noworodkiem z obowiązkami zawodowymi i umożliwia bardziej kompleksowe wsparcie dziecka w pierwszych miesiącach jego życia.
Wyłączenie odpowiedzialności pracownika
Przepisy przewidują, że korzystanie z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego nie wpływa na możliwość podejmowania przez pracownika innych obowiązków rodzinnych czy zawodowych w ramach dozwolonych zasad.
Co to oznacza dla pracodawców?
Pracodawcy muszą przygotować się na nowe obowiązki związane z uwzględnianiem wniosków o uzupełniający urlop macierzyński oraz przestrzeganiem zasad ochrony zatrudnienia. Warto rozważyć przeprowadzenie szkoleń dla działów kadr i HR w celu zapewnienia prawidłowego stosowania nowych przepisów.
Kiedy przepisy wchodzą w życie?
Uzupełniający urlop macierzyński będzie dostępny od 19 marca 2025 r., czyli po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.
Podsumowanie
Wprowadzenie uzupełniającego urlopu macierzyńskiego to krok w stronę lepszej ochrony rodziców i dzieci w szczególnych sytuacjach. Dodatkowy czas na opiekę nad noworodkiem, przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności zatrudnienia i wsparcia finansowego, stanowi ważny element polityki prorodzinnej. Pracownicy powinni śledzić szczegóły wprowadzanych zmian, aby w pełni skorzystać z nowych uprawnień.
